កម្ពុជាមានសត្វទន្សោងប្រមាណ១៥០០ ក្បាល ខណៈនៅលើពិភពលោកនៅសល់ប្រមាណ ៤០០០ក្បាល
ដោយ៖ម៉ាដេប៉ូ
រាជធានីភ្នំពេញ៖ សត្វទន្សោងនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជានាពេលបច្ចុប្បន្ន ទំនងជាមានតិចជាង ១.៥០០ក្បាល។ដោយឡែកបើផ្អែកតាមតាមទិន្នន័យរបស់អង្គការ IUCNវិញ ចំនួនសត្វទន្សោងត្រូវបានគេប៉ាន់ស្មានថានៅសល់តែប្រមាណ ៤០០០ក្បាល នៅលើពិភពលោកប៉ុណ្ណោះ។ នេះបើតាមការឱ្យដឹងពីសំណាក់ ឯកឧត្តម នេត្រ ភក្ត្រា មន្ត្រីនាំពាក្យ និង ជារដ្ឋលេខាធិការ ក្រសួងបរិស្ថាន។
បញ្ជាក់នៅថ្ងៃទី២០ខែ មីនា ឆ្នាំ ២០២១នេះ ឯកឧត្តម នេត្រ ភក្ត្រាបាន ឱ្យដឹង ថាចំនួនសត្វទន្សោងបានថយចុះយ៉ាងច្រើនក្នុងរយៈពេលពីរបីទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ ដោយសារការបាត់បង់ទីជម្រកនិងការបរបាញ់យកសាច់និងស្នែង។
ជាមួយការបញ្ជាក់បែបនេះ ឯកឧត្តម រដ្ឋលេខាធិការក៏បានបង្ហាញ តាមរយៈរូបភាពដែលថតដោយម៉ាស៊ីនថតស្វ័យប្រវត្តិពីហ្វូងសត្វទន្សោងក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃក្នុងខេត្តព្រះវិហារ ដែលថតបានកាលពីថ្ងៃទី១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២១កន្លងមក។រូបភាពនេះបញ្ជាក់ថាសត្វទន្សោងនៅកម្ពុជារស់នៅបាសុខសាន្តឡើងវិញបន្ទាប់ពីពេលដែលមានការអភិរក្សនិងកិច្ចការពារយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ពីសំណាក់ រាជរដ្ឋាភិបាល ក្រសួងបរិស្ថាន អង្គការជាដៃគូរនិងពិសេសប្រជាសហគមន៍រស់នៅតំបន់នោះផ្ទាល់តែម្តង។
ឯកឧត្តម រដ្ឋលេខាធិការ បានបញ្ជាក់ឱ្យដឹងបន្ថែមដែរថាសត្វទន្សោង ត្រូវបានគេកត់ត្រាក្នុងបញ្ជីក្រហមរបស់អង្គការ IUCN ជាប្រភេទជិតពូជនៅលើពិភពលោក។
ឯកឧត្តម រដ្ឋលេខាធិការ បានសង្កត់ធ្ងន់ថា”យើងសង្កេតឃើញថានៅក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃនានានៅកម្ពុជាប្រភេទសត្វកម្រមួយចំនួនមានកំណើនឡើងក្នុងនោះសត្វទន្សោងនៅក្នុងដែនជម្រកសត្វព្រៃនៅព្រះវិហារ ហើយតំបន់ខ្លះមានចំនួននៅឋិតថេរ និងខ្លះមានការថយចុះ។ សត្វដែលឃើញមានការកើនដែរដូចជាសត្វជ្រូកព្រៃ និងប្រភេទសត្វមួយចំនួនទៀត។ កំណើនវត្តមានសត្វព្រៃនៅក្នុងតំបន់ការពារធម្មជាតិនេះ ដោយសារតែលទ្ធផលនៃការការពារនិងអភោរក្សធនធានធម្មជាតិ ព្រៃឈើដែលជាជម្រករបស់ពពួលសត្វព្រៃមានភាពប្រសើរឡើង ការអនុវត្តច្បាប់កាន់តែមានប្រសិទ្ធភាព”។
ជាមួយគ្នានេះឯកឧត្តមរដ្ឋលេខាធិការបានចាត់ទុកថាអន្ទាក់ដែលជាឃាតកលាក់មុខសម្លាប់សត្វត្រូវបានមន្ត្រីឧទ្យានុរក្ស សត្តរក្ស និងប្រជាសហគមន៍តំបន់ការពារធម្មជាតិបានចូលរួមដោះ និងកម្ទេចចោល។ សត្វព្រៃជាច្រើនពាន់ក្បាលត្រូវបានជួយសង្គ្រោះនិងដោះលែងចូលក្នុងព្រៃធម្មជាតិវិញ ហើយសត្វព្រៃមួយចំនួនដែលមានសុខភាពមិនល្អ ក្រសួងបរិស្ថានបានសហការជាមួយដៃគូរដើម្បីថែរក្សាព្យាបាលឱ្យជាមានសុខភាពល្អ ទើបប្រលែងចូលក្នុងព្រៃធម្មជាតិដែលជាទីសុវត្ថិភាព។ ឆ្នាំ២០២០កន្លងទៅ អន្ទាក់ជិត ៥០០០០ ត្រូវបានដោះចេញពីក្នុងតំបន់ព្រៃអភិរក្ស។
ឯកឧត្តមរដ្ឋលេខាធិការបានមានប្រសាសន៍ជុំវិញបញ្ហានេះថា” ក្នុងនាមស្ថាប័នអ្នកអភិរក្សធនធានធម្មជាតិ និងអង្គការដៃគូដែលបានសហការគ្នាក្នុងការការពារនិងអភោរក្សធនធានធម្មជាតិ យើងពិតជាមានមោទកភាពដែលឃើញវត្តមានសត្វព្រៃកើនឡើងនៅក្នុងតំបន់ការពារធម្មជាតិ”។
ទន្ទឹមជាមួយគ្នានេះ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់នៃក្រសួងបរិស្ថានរូបនេះបានលើកឡើងផងថា “ខ្ញុំសូមអំពាវនាវដល់ប្រជាជនកម្ពុជាទាំងអស់ សូមចូលរួមទាំងអស់គ្នាដើម្បីបញ្ឈប់ការបរបាគ់សត្វព្រៃ ការដាក់អន្ទាក់សត្វព្រៃ បញ្ឈប់ការបរិភោគសាច់សត្វព្រៃ ការប្រើប្រាស់ផលិតផលពីសត្វព្រៃ ការជួញដូរសត្វព្រៃគ្រប់ប្រភេទ ហើយមកចូលរួមការពារ និងថែរក្សាធនធានធម្មជាតិរបស់កម្ពុជាឲ្យនៅស្ថិតស្ថេរសម្រាប់អនាគតយើង និងកូនចៅយើងទាំងអស់”។
ពាក់ព័ន្ធក្នុងរឿងនេះ ឯកឧត្ត រដ្ឋលេខាធិការ បានមានប្រសសន៍បន្ថែមថានេះគឺជាលទ្ធផលនៃកិច្ចប្រឹងប្រែងរួមគ្នាពីសំណាក់មន្ត្រីនៃក្រសួងបរិស្ថាន អង្គការដៃគូ ដៃគូអភិវឌ្ឍន៍ សហគមន៍តំបន់ការពារធម្មជាតិ និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនានាដែលបានពួតដៃគ្នាក្នុងការគ្រប់គ្រងនិងអភិរក្សធនធានធម្មជាតិដោយឈរលើមូលដ្ឋានអនុវត្តច្បាប់ជាធរមាន ការរួមគ្នាទទួលខុសត្រូវ និងជាកិច្ចសហការប្រកបដោយភាពស្មោះត្រង់ និងស្ថាបនា។ រាល់សកម្មភាពទាំងនេះនឹងជួយការពារទាំងសុខភាព សុខមាលភាពរបស់មនុស្ស និងសត្វ ជីវចម្រុះ ព្រមបរិស្ថានទាំងអស់ដែលនៅជុំវិញយើង ក៏ដូចជាចូលរួមទប់ស្កាត់ ហានិភ័យនៃការបាត់បង់ជីវៈចម្រុះ និង ការ ប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ជា ដើម។ ដើម្បីអនាគតមនុស្សជាតិ យើងត្រូវរួមគ្នាការពារនិងអភិរក្សធនធានធម្មជាតិ។
គួរបញ្ជាក់ថាសត្វទន្សោងគេឃើញវារស់នៅរាយប៉ាយស្ទើរគ្រប់ទីកន្លែងមានដូចជាតំបន់ភូមិភាគឦសាន និរតី និងភាគខាងជើងនៃប្រទេសកម្ពុជា។ វាមានផងដែរនៅភូមា ឡាវ ម៉ាឡេស៊ី វៀតណាម និងថៃ។
ទន្សោងក្មេងមានសម្បុរក្រហមត្នោតស្រាល វាប្រែប្រួលទៅជាពណ៌ក្រហមត្នោតប្រផេះ ឬក្រហមត្នោតចាស់នៅពេលវាចំណាស់បន្តិច។ ជើងទាំងបួនខាងក្រោមជង្គង់មានពណ៌សដូចខ្ទីង និងគោព្រៃដែរ ប៉ុន្តែវាមានចំនុចមួយដែលប្លែកពីគេគឺពណ៌សនៅផ្នែកខាងក្រោយត្រង់កំពែងគូទ។ ស្នែងទន្សោងមានរាងមូលជាងស្នែងខ្ទីង មានពណ៌លឿងស្រគាំ នៅផ្នែកពាក់កណ្តាល ចុះក្រោម ហើយចុងស្នែងពណ៌ខ្នៅ។
តាមពិតសត្វទន្សោងចូលចិត្តរស់នៅតំបន់ព្រៃល្បោះ វាលស្មៅ ព្រៃគម្ពោតជាដើម និងចូលចិត្តរកស៊ីនៅតាមមាត់អូរ។ វាមិនសូវរស់នៅតំបន់មានទីជម្រាលប៉ុន្មាននោះទេ។ សត្វប្រភេទនេះវាចូលចិត្តរស់នៅជាហ្វូងៗ ឬនៅជាមួយគោព្រៃ ប្រើស ខ្ទីងជាដើម។ ទន្សោងចេញរកស៊ីនៅពេលព្រលឹម និងពេលព្រលប់។ ជាធម្មតាទន្សោងមេចាស់ជាងគេ តែងតែជាអ្នកដឹកនាំហ្វូង។ ទន្សោងបន្តពូជនៅខែឧសភាដល់មិថុនា និងអាចបង្កើតកូនបាន ១-២ក្បាល បន្ទាប់ពី ពពោះ រយៈពេល ១០ខែ ហើយមេអាចដោយឈ្មោលម្តងទៀតក្រោយពេលកើតកូនបាន២ខែ។
ដោយឡែក បើតាមលោក សេង ទៀក នាយកអង្គការWWFបានឱ្យដឹងនាកន្លងមកថាក្នុងខណៈពេល ដែលចំនួនសត្វទន្សោង នៅកម្ពុជាមានការថយចុះនោះ នៅក្នុងបណ្តាលប្រទេសនានាលើសកលលោកក៏មានការថយចុះដូចគ្នា។ កក្តាដែលធ្វើឲ្យសត្វទាំងនេះមានការថយចុះដោយសារអន្ទាក់ ការប្រម៉ាញ់ខុសច្បាប់ក្នុងអតីតកាលនិងបច្ចុប្បន្ន ការជួញដូរសត្វព្រៃខុសច្បាប់ ការអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ការទន្ទ្រានយកដីព្រៃខុសច្បាប់និងការបំលែងដីព្រៃ។
លោកថាជាងនេះការបរបាញ់ខុសច្បាប់និងវិបត្តិនៃការដាក់អន្ទាក់ដែលជម្រុញដោយការជូញដូរសត្វព្រៃខុសច្បាប់ ជាមូលហេតុចំបងដែលបណ្តាលឲ្យចំនួនសត្វក្រចកជើងចំពាមនេះធ្លាក់ចុះ។ ក្នុងកំឡុងពេញមួយទស្សវត្សនេះអត្រានៃការរកឃើញអន្ទាក់មានចំនួនកើនឡើងគួរឲ្យកត់សម្គាល់ហើយពេលថ្មីៗក៏ មានការប្រើវិធីសាស្ត្រប្រមាញ់ខុសច្បាប់ផ្សេងៗទៀតដែលបង្កគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរដល់សត្វព្រៃ៕
