តើបញ្ហាអាហ្វហ្គានីស្ថានអាចពង្រឹងអង្គការសន្តិសុខ SCO ដែលដឹកនាំដោយចិន និងរុស្ស៊ីបានទេ?
ក្រោយពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងក្រុមប្រទេសអង្គការសម្ព័ន្ធមិត្ត NATO ប្រកាសដកទ័ពចេញពីប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន ចិន និងរុស្ស៊ីចាប់ផ្ដើមឈឺឆ្អាលយ៉ាងសកម្មទៅលើបញ្ហានៅក្នុងប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ានេះ។
ទាំងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសចិន លោក Wang Yi និងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសរុស្ស៊ី លោក Sergey Lavrov បានរិះគន់ថា ការដកទ័ពយ៉ាងប្រញាប់របស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងក្រុមសម្ព័ន្ធមិត្ត ដែលធ្វើឱ្យអាហ្វហ្គានីស្ថានធ្លាក់ក្នុងភាពមិនប្រាកដប្រជាផ្នែកសន្តិសុខ និងផ្នែកនយោបាយ។ បន្ថែមពីលើនេះទៅទៀត ប្រទេសមហាអំណាចទាំងពីរនេះ សុទ្ធតែបង្ហាញពីការត្រៀមខ្លួនក្នុងការចូលជួយអាហ្វហ្គានីស្ថាន ស្វែងរកផ្លូវទៅកាន់សន្តិភាព និងស្ថិរភាព។
ក្រៅពីបង្ហើរសារតាមរយៈក្រសួងការបរទេសប្រចាំរដ្ឋធានីនីមួយៗ ប្រទេសទាំងពីរក៏បានលើកពីបញ្ហានៅប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន មកពិភាក្សានៅក្នុងវេទិកាសន្តិសុខមួយ ដែលបង្កើតនៅទីក្រុងសៀងហៃ ប្រទេសចិនកាលពី ២០ឆ្នាំមុន។ វេទិកានោះមានឈ្មោះថា អង្គការកិច្ចសហប្រតិបត្តិការទីក្រុងសៀងហៃ ដែលហៅកាត់ជាភាសាអង់គ្លេសថា SCO។
អង្គការ SCO នៅពេលនេះមានសមាជិកចំនួន ៨ប្រទេស ដែលភាគច្រើននៅតំបន់អាស៊ីកណ្ដាល និងអាស៊ីខាងត្បូង។ ប្រទេសទាំង ៨នោះមានដូចជា ចិន ឥណ្ឌា កាហ្សាក់ស្ថាន កៀហ្ស៊ីស៊ីស្ថាន ប៉ាគីស្ថាន រុស្ស៊ី តាហ្ស៊ីគីស្ថាន និងអ៊ូបេគីស្ថាន។ អង្គការនេះធ្វើការលើផ្នែកសន្តិសុខ ដែលជាពិសេសព្យាយាមដោះស្រាយលើបញ្ហាធំៗចំនួន ៣គឺ ភេរវកម្ម ចលនាផ្ដាច់ខ្លួន និងក្រុមសាសនាជ្រុលនិយម។
ក្រៅពីសមាជិកចំនួន ៨ប្រទេស អង្គការនេះមានរដ្ឋ ដែលមិនទាន់ជាសមាជិកពេញសិទ្ធិ ឬ ជារដ្ឋអង្កេតការណ៍ចំនួន ៤ប្រទេសទៀត ដោយក្នុងនោះរួមមានប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន ប្រទេសបេឡារូស អ៊ីរ៉ង់ និងប្រទេសម៉ុងហ្គោល។
ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយ SCO ក៏ពង្រីកទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសមិនមែនជាសមាជិក តាមរយៈបង្កើតដៃគូសន្ទនា។ មកទល់ពេលនេះ ដៃគូសន្ទនារបស់អង្គការនេះមានចំនួន ៦ ដោយក្នុងនោះក៏មាន កម្ពុជា ផងដែរ។
នៅក្នុងខែកក្កដានេះ ស្ថានភាពនៅប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថានគឺជាប្រធានបទដ៏ក្ដៅគគុករបស់អង្គការនេះ ដោយកិច្ចប្រជុំពាក់ព័ន្ធនឹងអង្គការនេះបានពិភាក្សាពីបញ្ហាបច្ចេកទេសតាមវិស័យនីមួយៗ រហូតដល់ថ្នាក់កិច្ចប្រជុំនយោបាយជាន់ខ្ពស់។ អ្វីដែលគួរឱ្យកត់សម្គាល់នោះគឺ គេសង្កេតឃើញមាន កិច្ចប្រជុំថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស SCO លើបញ្ហាអាហ្វហ្គានីស្ថាន កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែកក្កដា ដែលធ្វើឡើងដោយការជួបគ្នាផ្ទាល់នៅរដ្ឋធានីឌូស្ហាន់បេ ប្រទេសតាហ្ស៊ីគីស្ថាន។
កិច្ចប្រជុំថ្នាក់រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសមានចេញសេចក្ដីថ្លែងការណ៍រួមមួយ ដែលបង្ហាញពីការត្រៀមខ្លួនរបស់សមាជិកអង្គការនេះក្នុងការឆ្លើយតបនឹងបញ្ហាប្រឈមនានានៅក្នុងប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន ហើយក៏បានអំពាវនាវឱ្យប្រទេស និងអង្គការទាំងឡាយណា ដែលចាប់អារម្មណ៍នឹងអាហ្វហ្គានីស្ថាន ជួយប្រទេសនេះឱ្យមានស្ថិរភាព និងការអភិវឌ្ឍ។
យ៉ាងណាមិញ សំណើរបស់លោក Wang Yi មានជម្រៅជ្រៅជាងនេះ។ លោកចង់ឃើញអង្គការ SCO ដើរតួនាទីស្នូលយ៉ាងសំខាន់មួយនៅក្នុងបញ្ហាប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន ដោយរាប់ចាប់តាំងពីការប្រឆាំងអំពើភេរវកម្ម និងការដោះស្រាយបញ្ហានយោបាយ។
បើទោះបីជាលោក Wang Yi មានទស្សនៈវិស័យបែបនេះមែន អ្នកតាមដានកិច្ចការអង្គការ SCO បានចោទជាការសង្ស័យទៅលើប្រសិទ្ធភាពរបស់អង្គការនេះ ដោយសារតែបញ្ហាមួយចំនួន ដែលបានកើតឡើងនៅពេលកន្លងមក ដែលមានដូចជា បញ្ហាជម្លោះទឹកដីរវាងឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្ថាននៅតំបន់កាស្មៀរ ក៏ដូចជាជម្លោះទឹកដីរវាង ឥណ្ឌា និងចិន។
ក្រៅពីរឿងជម្លោះទឹកដីនេះ អ្នកវិភាគមួយចំនួនយល់ថា ចិន និងរុស្ស៊ីហាក់បីដូចជាមិនស្រុះគ្នាក្នុងពង្រឹងតួនាទីរបស់អង្គការនេះ។ កន្លងមក ចិនហាក់បីដូចជា ព្យាយាមទប់ស្កាត់នូវបញ្ហាប្រឈមនានាដូចជា បញ្ហាភេរវកម្ម នៅតាមប្រទេសអាស៊ីកណ្ដាល និងប្រទេសអាស៊ីខាងត្បូង ដើម្បីការពារកុំឱ្យបញ្ហាទាំងនោះមានការជះឥទ្ធិពលដល់ចលនានយោបាយក្នុងស្រុករបស់ខ្លួន។ ខុសពីចិន រុស្ស៊ីហាក់បីដូចជា មានមហិច្ឆតាក្នុងការកែប្រែអង្គការនេះ ទៅជាអង្គការសន្តិសុខធំមួយ ដើម្បីប្រឆាំងនឹងឥទ្ធិពលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកតែម្ដង។
នៅរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំមុន រដ្ឋធានីមូស្គូមានការសង្ស័យទៅលើចិន ដោយសារតែប្រទេសមហាអំណាចនេះពង្រីកឥទ្ធិពលទៅកាន់តំបន់អាស៊ីកណ្ដាល តាមរយៈគម្រោងគំនិតផ្ដួចផ្ដើមខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវ BRI ខណៈប្រទេសតំបន់អាស៊ីកណ្ដាលនេះ ជាសម្ព័ន្ធមិត្តជិតស្និតរបស់រុស្ស៊ី ហើយក៏ជាអតីតរដ្ឋរបស់សហភាពសូវៀត ដែលបានដួលរលំនៅឆ្នាំ១៩៩១។
ទាក់ទិននឹងអនាគតរបស់អង្គការ SCO និងបញ្ហាអាហ្វហ្គានីស្ថាន អ្នកវិភាគមួយចំនួនហាក់បង្ហាញពីទុទ្ទិដ្ឋិនិយមនឹងវិធីសាស្ត្រ និងរបៀបធ្វើការរបស់អង្គការនេះណាស់។
លោក Raffaello Pantucci អ្នកសិក្សាស្រាវជ្រាវជាន់ខ្ពស់នៃ សាលាសិក្សាអន្តរជាតិ S. Rajaratnam នៃប្រទេសសិង្ហបុរីបានប្រាប់សារព័ត៌មាន South China Morning Post ថា កន្លងមកមានភស្តុតាងតិចណាស់ ដែលថាអង្គការនេះបានធ្វើការអ្វីជាដុំកំភួននោះឡើយ ខណៈអង្គការនេះមិនមានបទពិសោធន៍លើរឿងរៀបចំឱ្យមានសន្តិភាព ក្រៅពីការហ្វឹកហាត់ជុំគ្នា។ មួយវិញទៀត សមាជិកអង្គការនេះ ច្រើនតែធ្វើការជាមួយអាហ្វហ្គានីស្ថាន ក្នុងលក្ខណៈជាទ្វេភាគី ជាជាងពហុភាគីតាមរយៈអង្គការ SCO៕
